به گزارش سلامت نیوز به نقل از سالم خبر، هر زمان که بازار دارو با کمبود، بحران نقدینگی، مشکلات ارزی یا نارضایتی بیماران روبه‌رو می‌شود، یک واژه بیش از هر چیز دیگری بر زبان برخی مسئولان، مدیران و نمایندگان مجلس جاری می‌شود: "مافیای دارو".

این واژه دست‌کم از دوران وزارت بهداشت سعید نمکی به یکی از پرتکرارترین کلیدواژه‌های حوزه سلامت تبدیل شد. از وزیر و مدیر گرفته تا نماینده مجلس، بارها از نفوذ مافیا در زنجیره دارو سخن گفته‌اند؛ مافیایی که به گفته آنان از واردات تا توزیع و حتی سیاست‌گذاری نفوذ دارد. اما یک پرسش اساسی همچنان بی‌پاسخ مانده است: این مافیا دقیقاً کجاست؟

اظهارات اخیر سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است. او از نبود اراده کافی برای مقابله با مافیای دارو سخن گفته و تأکید کرده که با وجود مشخص بودن مبدا و مقصد ارز دارو، نظارت مؤثری بر نحوه هزینه‌کرد آن وجود ندارد. این سخنان در ظاهر هشداردهنده است، اما تفاوت چندانی با ده‌ها اظهار نظر مشابه سال‌های گذشته ندارد.

واقعیت این است که اگر مافیایی در حوزه دارو وجود دارد، نخستین انتظار افکار عمومی ارائه مستندات، معرفی مصادیق، تشکیل پرونده‌های شفاف و اعلام نتایج برخوردهای قانونی است. در غیر این صورت، تکرار مداوم این واژه بیش از آنکه به شفاف‌سازی کمک کند، به ابهام و بی‌اعتمادی دامن می‌زند.

بازار دارو با سایر بازارها تفاوت بنیادین دارد. در این بازار، موضوع صرفاً یک کالا یا یک صنعت نیست؛ پای سلامت و حتی جان بیماران در میان است. هنگامی که مسئولان بدون ارائه شواهد روشن از وجود «مافیا» سخن می‌گویند، این پیام به جامعه منتقل می‌شود که نظام نظارتی توان کنترل بازار را ندارد یا بازیگرانی خارج از چارچوب‌های قانونی بر تصمیمات اثر می‌گذارند.

نتیجه چنین فضایی چیزی جز افزایش نگرانی بیماران، تشدید بی‌اعتمادی تولیدکنندگان و ایجاد نااطمینانی در بازار نخواهد بود.

در شرایطی که کشور با چالش‌هایی همچون کمبود برخی اقلام دارویی، تأخیر در پرداخت مطالبات صنعت، مشکلات تأمین ارز و افزایش هزینه‌های تولید مواجه است، تمرکز بر واژه‌های کلی و مبهم نمی‌تواند گرهی از مشکلات باز کند. بیمارانی که ساعت‌ها به دنبال داروی مورد نیاز خود هستند، بیش از آنکه به شنیدن روایت‌های کلی درباره مافیا نیاز داشته باشند، خواهان پاسخ روشن درباره زمان رفع کمبودها و برنامه مسئولان برای تأمین پایدار دارو هستند.

البته نمی‌توان احتمال وجود فساد، رانت یا تخلف در بخش‌هایی از زنجیره دارو را به طور مطلق رد کرد. هیچ بازاری از تخلف مصون نیست و صنعت دارو نیز از این قاعده مستثنی نیست. اما میان "وجود تخلف" و "وجود مافیای سازمان‌یافته" فاصله قابل توجهی وجود دارد؛ فاصله‌ای که باید با اسناد، گزارش‌های نظارتی و احکام قضایی پر شود، نه با تکرار شعارها.

امروز بیش از هر زمان دیگری حوزه دارو به شفافیت نیاز دارد. اگر مافیایی وجود دارد، باید معرفی و با آن برخورد شود. اگر هم وجود ندارد، استفاده مکرر از این واژه باید متوقف شود. زیرا در روزهایی که بیماران با نگرانی از تأمین داروی خود مواجه‌اند، طرح ادعاهای بزرگ بدون ارائه سند، نه تنها کمکی به حل بحران نمی‌کند، بلکه بر التهاب بازار و نگرانی جامعه می‌افزاید.

بازار دارو بیش از آنکه به متهمان نامرئی نیاز داشته باشد، به پاسخ‌های روشن، تصمیم‌های شفاف و مسئولیت‌پذیری مدیران نیاز دارد.